Hevige reacties

Het KIK-IRPA beschikt over een verzameling van meer dan 950,000 foto’s. Deze omvangrijke – en nog steeds groeiende – collectie werd doorheen de jaren verworven. 10,000 negatieven bevatten het Belgische culturele erfgoed, tijdens de laatste jaren van de eerste wereldoorlog.

“Bij het ontdekken van deze collectie, kwamen verschillende complicaties aan het licht: bijna alle dragers toonden een of meerdere tekens van verval terwijl de beschermende materialen ongeschikt bleken voor een degelijke conservatie voor lange termijn. De meeste glasplaten toonden een hoge graad aan verzilvering alsook mechanische schade (krassen, geïncrusteerd stof, vingerafdrukken, etc.) die resulteerde van ongepaste zorg in het verleden. […] Het stabiliseren van de conditie van de negatieven was bijgevolg essentieel vooraleer de digitalisatie van start kon gaan.”

– Vrije vertaling uit Here Comes the Sun. Digital Springtime for a Collection in Hibernation, door Hilke Arijs, Elodie De Zutter en Jeroen Reyniers in Depth of Field (V. 6, no. 1)

Vandaag de dag is het vanzelfsprekend dat negatieven niet in een hoesje bewaard mogen worden, waarop het inventarisnummer met een lignine houdend kleurpotlood werd geschreven. Dankzij verschillende nieuwe inzichten in de chemie en de invloed daarvan op de kunstwetenschappen en/of conservatie, kunnen we tegenwoordig veel beter inschatten hoe iets bewaard moet worden. Soms lijkt het alsof we mensen in het verleden hun fouten moeten verwijten, maar in zekere zin is het normaal dat men toen nog niet over deze kennis beschikte. Het is maar de vraag hoe men in de toekomst zal oordelen over onze bewaringsmethode.

“Verschillende onderzoeksinstellingen maakten een veelzeggende evolutie door betreffende het management van hun fotografische collecties. Initieel werden deze foto’s benaderd als werkinstrumenten, als visuele hulpmiddelen bij onderzoek. Vanaf de start van het digitale tijdperk, werden vele van deze collecties beschouwd als verouderd. Tegenwoordig is het proces van digitalisering niet louter gericht op het reproduceren van het historische object, maar tevens op het respecteren van onder meer materiële kwaliteiten, de montage, de aan- of afwezigheid van annotaties. Op deze wijze krijgt het origineel een tweede (digitaal) leven en worden nieuwe perspectieven geopend voor onderzoek.”

 – Vrije vertaling uit Here Comes the Sun. Digital Springtime for a Collection in Hibernation, door Hilke Arijs, Elodie De Zutter en Jeroen Reyniers in Depth of Field (V. 6, no. 1)

 Wat definieert een cliché in (minder) goede conditie? Wanneer moet snel ingegrepen worden?  Hieronder lijsten we enkele (extreme) voorbeelden op, waar het team digitalisering op let.

1. CHEMISCHE SCHADE

“[Deze] schade wordt vaak veroorzaakt door een wisselwerking van verschillende factoren: de instabiliteit van het materiaal zelf, al of niet in combinatie met slechte klimatologische omstandigheden en verkeerd verpakkingsmateriaal.”
– Okke Groot, Nederlands Fotomuseum

This slideshow requires JavaScript.

Het KIK heeft om deze schade te voorkomen een volledig geklimatiseerde ruimte waarin de negatieven in zuurvrije, kartonnen dozen worden bewaard. Lees meer hierover in onze vorige post ‘De schatkamer van het KIK‘!

2. BIOLOGISCHE SCHADE

“Onder biologische schade wordt schade door infecties van organische aard verstaan. Besmetting van fotomateriaal kan, indien aan een aantal randvoorwaarden is voldaan, epidemische vormen aannemen.”
– Okke Groot, Nederlands Fotomuseum

Schade_12
SCHIMMEL

 

 

 

 

 

 

3. MECHANISCHE SCHADE

Het gebruiken van nitrile handschoenen, het correcte werkmateriaal en een zorgvuldige werkhouding  – zoals we reeds hebben onderstreept in cliché nettoyé – een must. Veel mechanische schade ontstaat immers door een onvoorzichtige omgang met de glasnegatieven. Vingerafdrukken, krassen en geïncrusteerd stof zijn spijtig genoeg allemaal aanwezig op de Duitse negatieven. Fragile of gebroken glasnegatieven krijgen een extra beschermend hoesje (four flap) met verstevigend museumkarton.

Soms opteerde men in het verleden om retouches aan te brengen in de vorm van rode verf (afbeelding links) of geplakt papier (afbeelding rechts), met andere woorden een soort photoshop avant-la-lettre.

Bibliografie

Voor een uitvoerige uitweiding over alle bedreigingen op verschillende soorten negatieven kan u een kijkje nemen op Graphic Atlas.

Lavédrine, B. (re)Connaître et conserver les photographies anciennes, Comité des travaux historiques et scientifiques, 2007.

Arijs H., Reyniers J. en De Zutter E. Digital Springtime for a Collection in Hibernation in Depth of Field, volume 6, nummer 1, Juli 2015.

wwi-logos_1609

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s